Mở cửa đầu tư sân bay: Cuộc đua mới của đại gia ngành hàng không

Xu hướng doanh nghiệp tư nhân muốn đổ vốn vào 1 số dự án hạ tầng hàng không đang càng ngày càng phổ biến trong 3 năm trở lại đây, có sự gia nhập của các doanh nghiệp lớn như Tập đoàn FLC, Sungroup, IPP….

Mới đây, UBND tỉnh Quảng Bình đã chấp nhận chủ trương để Tập đoàn FLC đầu tư, nâng cấp sân bay Đồng Hới thành sân bay quốc tế theo hình thức đối tác công tư PPP.

Đây không phải dự án hạ tầng sân bay Thứ nhất doanh nghiệp tư nhân muốn bỏ vốn đầu tư. Trước đây, theo thống kê của Cục Hàng không Việt Nam, có ít nhất 5 dự án hạ tầng cảng hàng không có vốn góp của 1 số nhà đầu tư tư nhân được triển khai, gồm: Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn; Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng; Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh; Cảng hàng không quốc tế Phan Thiết; Nhà để xe, Ga quốc nội, Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất.

Cảng hàng không Đồng Hới (Quảng Bình)

Doanh nghiệp tính toán gì khi bỏ vốn vào hạ tầng sân bay?

Tuỳ theo 1 số phương án tài chính được phê duyệt trong hợp đồng, nhà đầu tư sân bay có thể thu hồi vốn bằng việc cung cấp 1 số dịch vụ hàng không và phi hàng không, như dịch vụ khai thác thương mại mặt đất; thuê mặt bằng kinh doanh quảng cáo… Nguồn thu từ các dịch vụ này có thể chiếm đến 25-40% doanh thu của sân bay.

Tuy nhiên, theo ông Lại Xuân Thanh – Chủ tịch HĐQT Tổng doanh nghiệp Cảng hàng không Việt Nam (ACV – Bộ GTVT), thực ra việc khai thác các cảng hàng không, sân bay ở 1 số địa phương là nhiệm vụ duy trì sự phát triển kinh tế xã hội, lợi nhuận ở đây không cao.

Ông Thanh dẫn ví dụ 1 doanh nghiệp đang đầu tư sân bay ở Vân Đồn và cho rằng, doanh nghiệp này không trông mong gì thu phí dịch vụ tàu bay cất hạ cánh ở đây.

Một dự án khác ở sân bay Phan Thiết, nhà đầu tư từng tính toán sẽ mất 25 năm đầu đi từ lỗ vốn đến hoà vốn và chỉ có thể bù lỗ ở các năm sau đây…

Còn trong trường hợp của Tập đoàn FLC, có thể thấy rõ kiến nghị đầu tư, thi công sân bay Đồng Hới của doanh nghiệp này nằm trong chiến lược phát triển tổng thể có nhiều mục tiêu vượt ngoài lợi nhuận khai thác sân bay.

Mục tiêu Thứ nhất được cho là bổ trợ cho hoạt động của hãng hàng không Bamboo Airways (thuộc Tập đoàn FLC) vốn đang trong GĐ dự kiến nước rút để cất cánh vào cuối năm 2018. Bamboo Airways được thi công theo mô hình kết nối trực tiếp 1 số điểm đến đang lên ở Việt Nam, bởi thế, việc Tập đoàn FLC tham dự đầu tư vào hạ tầng hàng không của chính 1 số điểm đến này sẽ tạo tiền đề thuận lợi cho hoạt động nội ở của hãng bay.

Mục tiêu thứ hai liên quan đến sự tăng trưởng về kinh tế, du lịch ở địa phương. Năm 2017, tổng du khách đến Quảng Bình đạt 3,3 triệu lượt, tăng 70,9% so có năm trước, trong đây khách du lịch đạt 100.000 lượt, tăng gần 120%. Khách du lịch tăng, nhưng việc đáp chuyến bay đến Đồng Hới không dễ làm do quá ít chuyến bay được cung cấp.

Tình hình này sẽ càng nghiêm trọng hơn khi Tập đoàn FLC đưa vào hoạt động ở Quảng Bình 1 công trình du lịch có tổng vốn 20.000 tỷ trên diện tích gần 2.000 ha, được xem là hạ tầng du lịch lớn nhất miền Trung ở thời điểm giai đoạn này.

“Khi 1 số tập đoàn lớn đầu tư vào các đặc khu kinh tế, có khu nghỉ dưỡng đẳng cấp, nguyên tắc quốc tế… nếu chỉ chờ mong vào dịch vụ hàng không giai đoạn này thì có vẻ không ổn, không cung cấp được. Cho nên Tập đoàn FLC xin thành lập hãng hàng không mới, xây sân bay để phục vụ nhu cầu trong tính toán của họ cũng là 1 hướng đi, chúng tôi hoàn toàn ủng hộ”, ông Lại Xuân Thanh bình luận.

Hãng hàng không Bamboo Airways dự kiến sẽ cất cánh vào cuối năm 2018

Xu thế tất yếu

Xã hội hoá hạ tầng hàng không là xu thế đã diễn ra khá phổ biến trên địa cầu từ hơn 3 thập kỷ qua, có hàng trăm sân bay lớn được doanh nghiệp tư nhân tham dự đầu tư, quản lý và khai thác.

Tại Anh, Thủ tướng Margaret Thatcher nhượng quyền khai thác sân bay cho tư nhân từ các năm 80. Kết quả là 1 số sân bay này đều hoạt động tốt, cải thiện cơ sở hạ tầng và chất lượng dịch vụ, độc đáo là ngân sách Nhà nước không phải chi trả 1 số khoản trợ cấp hằng năm như trước.

Hay ở Australia, cảng hàng không Brisbane Airport (BNE) được tập đoàn BAC mua lại từ chính quyền vào năm 1997. Sân bay này sau đây đã trở thành 1 biểu tượng đáng tự hào của bang Queensland.

Taị Việt Nam, ngay từ năm 2015, Cục Hàng không Việt Nam cho biết tổng nhu cầu vốn đầu tư cho kết cấu hạ tầng hàng không GĐ 5 năm thứ hai là 230.215 tỉ đồng trong khi nguồn vốn từ ngân sách rất gặp khó. “Vì vậy, việc xã hội hóa đầu tư và khai thác để kêu gọi 1 số nguồn vốn tư nhân (trong và ngoài nước) là 1 nhu cầu cấp thiết” – Nguyên Cục trưởng Cục Hàng không thời kỳ này là ông Lại Xuân Thanh nhấn mạnh.

Không chỉ bổ sung về nguồn vốn, theo phân tách của 1 số chuyên gia kinh tế, việc nhượng quyền khai thác sân bay sẽ giúp bổ sung nguồn lực, chia sẻ rủi ro, tăng hiệu quả hoạt động bởi có tư nhân thường rất đổi mới, sáng tạo trong toàn bộ 1 số mặt hoạt động ở cảng hàng không, độc đáo trong lĩnh vực kinh doanh dịch vụ.

Hạ tầng hàng không đang lôi kéo nhiều doanh nghiệp tư nhân bỏ vốn

Cũng cần nói thêm rằng, trong 22 cảng hàng không đang được khai thác, nếu hai sân bay Nội Bài và Tân Sơn Nhất không ngừng nghỉ xảy ra hiện tượng “tắc nghẽn trên không” thì nhiều sân bay địa phương có tiềm năng du lịch chỉ hoạt động trung bình từ 20-30% công suất…

Nếu được đầu tư bài bản, chuyên nghiệp bởi 1 số doanh nghiệp tư nhân danh tiếng, hạ tầng hàng không ở 1 số điểm đến thứ cấp vẫn đang thừa công suất này sẽ được tận dụng tối ưu để trở thành thời cơ tốt cho 1 số hãng bay mới như Bamboo Airways, qua đây gián tiếp có lại lợi ích lớn cho cùng đồng và tạo động lực phát triển mạnh mẽ cho ngành hàng không Việt Nam – 1 trong các phân khúc đầy tiềm năng có mức tăng trưởng nhanh nhất địa cầu trong 1 số năm qua.

Tìm hiểu thêm https://duanoriggarden.com/