Nhà đầu tư lo ngại gánh “2 lần thua thiệt”

Sau nhiều năm “ì ạch”, kết cấu hạ tầng giao thông quốc gia đã có 1 số bước phát triển thần tốc có chủ trương xã hội hóa đầu tư.

Đặc biệt là việc tiến hành mô hình đầu tư BT. Những tưởng điểm nghẽn trong phát triển hạ tầng đã lùi xa nhưng mới đó, đề xuất Hà Nội tạm dừng đổi đất lấy hạ tầng của Bộ Tài chính đang dẫn đến lo ngại cả 3 bên: Nhà nước, nhà đầu tư và người dân đứng trước nguy cơ “thiệt đơn, thiệt kép”.

Những câu hỏi cần lời tư vấn

Cuối tháng 7/2018, Bộ Tài chính yêu cầu UBND TP Hà Nội rà soát việc chấp thuận chủ trương sử dụng quỹ đất để chi trả cho nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư theo hình thức BT. Đầu tháng 8/2018, công văn tương tự được gửi tới 1 số bộ, cơ quang ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở Trung ương và UBND 1 số tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương. Yêu cầu tạm dừng việc tham khảo, chọn lọc sử dụng tài sản công để chi trả dự án BT tiến hành kể từ ngày 1/1/2018 cho đến khi Nghị định của Chính phủ quy định về nội dung này có hiệu lực thi hành.

Dưới góc độ quản lý nhà nước, việc Bộ Tài chính ban hành 1 số công văn trên là công dụng, nhiệm vụ của họ. Nhưng dường như thời điểm và 1 số hệ lụy mà công văn này gây ra cho ba bên chưa được Bộ Tài chính tính tới, vô số câu hỏi được nêu ra nhưng chưa thể tìm ra câu trả lời.

Thứ nhất, dự thảo Nghị định nói quy định việc sử dụng tài sản công để chi trả cho nhà đầu tư khi thực hiện dự án BT đã được trình Chính phủ ngày 6/10/2017. Tới thời điểm này, Nghị định đó chưa được ban hành, và cũng chưa có lời hẹn nào về thời điểm ban hành. Điều này đồng nghĩa có việc quay lại thời kỳ bế tắc do xuất hiện dao động trống pháp lý, chẳng thể triển khai 1 số dự án, việc phát triển hạ tầng gần như “dậm chân tại chỗ”.

Thứ hai, nếu cơ chế có 1 sốh tân, Bộ Tài chính cần ra công văn này sớm hơn, ngay khi Quyết định 23/2015/NĐ-TTg hết hiệu lực thi hành cuối năm 2017 thay vì đến giữa quý 3/2018, Bộ này mới ra công văn hồi tố 1 số dự án triển khai từ đầu năm đến nay. Đề xuất này của Bộ khiến 1 số bên liên quan lo lắng khi chưa đưa ra được 1 biện pháp khả dĩ nào để xử lý hậu quả do sự chậm trễ kể trên.

Không để “ba nhà” cộng thiệt

Nếu giả định rằng mọi việc “thuận buồm, xuôi gió” có Bộ Tài chính, đề xuất của họ được 1 số địa phương và 1 số Bộ, ngành chấp thuận, tức là toàn bộ 1 số dự án BT, dù đã triển khai hay chưa, mà bàn giao quỹ đất hoàn vốn cho nhà đầu tư sau ngày 1/1/2018 thì đều bị tạm dừng, thì nguy cơ đã đi vào hoạt động trước mắt là thiệt hại cho cả “ba nhà”. Nhà nước chưa thể tiếp tục huy động nguồn vốn tư nhân để phát triển hạ tầng; nhà đầu tư chưa thể tiếp tục triển khai dự án và mơ ước được sử dụng 1 số công trình giao thông tiên tiến, chất lượng và tiện dụng của người dân vẫn cứ xa vời.

Trong đó, đối tượng chịu thiệt hại lớn nhất ở đó chính là nhà đầu tư, bởi phát triển hạ tầng là 1 cỗ máy ngốn tiền khủng khiếp. Thậm chí, ngay cả khi chưa bắt đầu làm dự án, 1 số giá thành mà nhà đầu tư bỏ ra có thể đã lên tới hàng nghìn tỷ đồng như giá thành giải phóng mặt bằng, chí phí lập quy hoạch, giá trị hợp đồng có 1 số nhà thầu, tư vấn…

Đó là còn chưa kể đến giá thành thời cơ trong việc sử dụng nguồn lực: thay vì dồn nhân lực, vật lực vào dự án BT để chắc chắn công đoạn và chất lượng do nhà nước đưa ra, họ hoàn toàn có thể chủ động nghiên cứu kỹ, nghiên cứu kỹ, triển khai 1 số dự án khác. Như vậy là họ đang gánh hai lần thua thiệt, điều không nên tồn tại trong 1 môi trường kinh doanh đang tiệm cận 1 số chuẩn mực của địa cầu.

Bên cạnh đó, 1 điểm cần được chú tâm đặc thù theo cảnh báo chuyên gia kinh tế chính là nếu đề xuất của Bộ Tài chính được thực hiện có thể gây ra mất niềm tin trong việc lôi kéo vốn đầu tư của khu vực ngoài nhà nước vào phát triển hạ tầng. Theo tính toán, nhu cầu đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng của Việt Nam đến năm 2030 ước dao động 3 triệu tỷ đồng (chưa tính hạ tầng các con phố sắt xa lộ, các con phố thủy, các con phố sông…), trong khi nguồn lực cân đối từ ngân sách nhà nước được Quốc hội thông qua đến năm 2020 chỉ dao động 150 nghìn tỷ đồng, tương đương vỏn vẹn 5% nhu cầu. Một khi khủng hoảng niềm tin nổ ra, hay nói 1 sốh khác như đại biểu Quốc hội Hoàng Văn Cường là “nếu dừng đầu tư BT, chúng ta sẽ quay lại thời kỳ chậm phát triển”.

Quan điểm của đại biểu Hoàng Văn Cường dựa trên cơ sở Thủ tướng đã nhiều lần phát biểu: “không xã hội hóa thì nguồn lực đâu cho phát triển?”, đồng thời khẳng định chúng ta sẽ “không vì thể chế, cơ chế mà bế tắc phát triển hạ tầng của Việt Nam”.

Soi chiếu cụ thể tinh thần của Thủ tướng vào việc Hà Nội đã chọn lọc chấp thuận chủ trương đầu tư và cấp giấy chứng nhận đầu tư cho 5 dự án về hạ tầng giao thông theo hình thức BT, chi trả bằng quỹ đất, TS Phạm Sỹ Liêm, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng nói rõ: “Bộ Tài chính đề xuất tạm dừng nhưng chưa chỉ ra cần làm thế nào sẽ thiếu thuyết phục. Thực tế Hà Nội nên căn cứ tình hình thực tại triển khai của 5 dự án, dự án nào triển khai ở mức nhất định không dừng lại được nếu cần thì xin ý kiến Chính phủ để tiếp tục làm”.

Nguồn: baodatviet.vn

Tìm hiểu thêm https://duanoriggarden.com/