Thoái vốn nhà nước, vẫn giữ lãnh đạo cũ, có sao không?

Chuyên gia phân tách, công đoạn cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước vẫn chậm và còn hiện trạng “bình mới rượu cũ”. Đặc biệt, sau cổ phần hóa, doanh nghiệp đã có cơ cấu vốn mới nhưng đội ngũ lãnh đạo hầu như vẫn là những người cũ.

Chia sẻ ở Diễn đàn về tái cấu trúc, cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước (DNNN), TS. Nguyễn Văn Khách – Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia phân tách cho biết, trong GĐ 2011 – 2018, cả nước đã cổ phần hóa được hơn 600 DNNN, tổng giá trị thu về cho ngân sách Nhà nước từ phân phối vốn Nhà nước thông qua cổ phần hóa, thoái vốn Nhà nước đạt dao động 200.000 tỷ đồng.

Trong GĐ 2011 – 2018, cả nước đã cổ phần hóa được hơn 600 DNNN, tổng giá trị thu về cho ngân sách Nhà nước từ phân phối vốn Nhà nước thông qua cổ phần hóa, thoái vốn Nhà nước đạt dao động 200.000 tỷ đồng.

Theo phân tách của Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, những DNNN có diện tích lớn, là lực lượng nòng cốt thực hiện những cân đối lớn trong nền kinh tế, song vẫn có nhiều tồn ở, trong đây vẫn chưa phân định rõ giữa tính năng chủ có nhà nước có tính năng quản lý nhà nước. Cùng 1 lúc có nhiều cơ quan, tổ chức thực hiện tính năng chủ có vốn nhà nước như Bộ, ngành chủ quản, địa phương, SCIC, Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước ở doanh nghiệp. Trong khi đây, việc phối hợp, phân công nhiệm vụ giữa những cơ quan đại diện chủ có Nhà nước còn nhiều bất cập.

Tiến độ cổ phần hóa DNNN, thoái vốn Nhà nước, niêm yết trên phân khúc chứng khoán của DNNN đã cổ phần hóa còn chậm. Theo số liệu của Bộ Tài chính, đến tháng 11/2018, mới có 35/526 DNNN được cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án cơ cấu lại. Đến ngày 18/11/2018 mới cổ phần hóa được 12 doanh nghiệp trong khi kế hoạch năm 2018 phải cổ phần hóa ít nhất 85 doanh nghiệp. Về kế hoạch thoái vốn, chỉ có 31 đơn vị thực hiện thoái vốn (kế hoạch năm 2017 có 135 doanh nghiệp, năm 2018 có 181 doanh nghiệp).

Cùng có đây, việc ra mắt tài liệu và tính minh bạch đối có DNNN còn thấp.

Theo Bộ Kế hoạch và đầu tư, năm 2017, mới có 265/622 doanh nghiệp (chiếm 42,6% số DNNN) gửi báo cáo đến Bộ này để ra mắt tài liệu trên Cổng tài liệu doanh nghiệp. Năm 2016, mật độ là 38,9%.

Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam PGS. TS Trần Đình Thiên cũng cho rằng, công đoạn cổ phần hóa DNNN diễn ra chậm và vẫn còn hiện trạng “bình mới rượu cũ”. Đặc biệt, sau cổ phần hóa, doanh nghiệp đã có cơ cấu vốn mới nhưng đội ngũ lãnh đạo hầu như vẫn là những người cũ.

2 thách thức của Ủy ban Quản lý vốn nhà nước

Liên quan đến sự ra đời của Ủy ban Quản lý vốn nhà nước ở doanh nghiệp, ông Phan Đức Hiếu – Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) nhấn mạnh, sự chồng chéo, trùng lặp trong thực hiện tính năng quản lý nhà nước và tính năng chủ có vốn nhà nước ở doanh nghiệp dẫn tới đòi hỏi phải cải nhữngh.

Theo ông Hiếu, có ít nhất 2 thách thức lớn của Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước ở doanh nghiệp. Đó là, Ủy ban này khoác áo cơ quan Nhà nước nhưng tinh thần lại phải làm việc như 1 nhà đầu tư có tính chuyên môn cao và chuyên nghiệp cao. Thứ hai, là cơ quan nhà nước nhưng có những đòi hỏi cao bởi thế đòi hỏi phải có cơ chế nào khuyến khích Ủy ban có được nhân sự tốt, chuyên gia tốt. Công việc của Ủy ban sẽ rất nhiều, rất nặng nề… nhưng để vượt qua thách thức này trước mắt rất cần sự nỗ lực.

TS. Nguyễn Văn Khách cho rằng, Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước ở doanh nghiệp đã được thành lập, thay mặt Chính phủ thực hiện những quyền và nghĩa vụ của chủ có vốn nhà nước ở những tập đoàn kinh tế nhà nước, những tổng doanh nghiệp và những DNNN diện tích lớn quan trọng.

Tuy nhiên, cần phải thi công hệ thống quản trị DNNN tiệm cận thông lệ quốc tế cụ thể là những tiêu chuẩn quản trị doanh nghiệp tân tiến của Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), từng bước tiến hành cho những DNNN đã cổ phần hóa, DNNN nhìn chung.

Bên cạnh đây, cần phải nâng cao tính minh bạch và năng lực giám sát DNNN. Nhà nước cần thi công và công khai hóa chiến lược, chính sách phân phối hàng đầu tư ở những DNNN. Minh bạch hoá tài liệu hàng năm về đầu tư vốn nhà nước ở những doanh nghiệp, danh sách và số lượng doanh nghiệp có vốn nhà nước; mức độ đầu tư, hiệu quả đầu tư; hiệu quả kinh doanh của những DNNN.

Theo số liệu của Ban chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp, năm 2017, cả nước đã phê duyệt phương án cổ phần hóa 57 DNNN (gấp 1,03 lần so có 55 DNNN cổ phần hóa năm 2016).

6 tháng đầu năm 2018, Chính phủ đã phê duyệt tiếp phương án cổ phần hóa 19 DNNN (bằng 86,2% so có cộng kỳ năm 2017), tổng giá trị doanh nghiệp là 40.672.09 tỷ đổng, trong đây giá trị vốn nhà nước là 23.0847.23 tỷ đồng.

Tổng thu từ cổ phần hóa 6 tháng đầu năm 2018 đạt 28.055.29 tỷ đồng, trong đây thu từ cổ phần hóa 22.457.29 tỷ đồng, thu từ thoái vốn 5.598 tỷ đồng.

Lũy kế đến nay, tổng số thu từ cổ phần hóa, thoái vốn đạt dao động 198.000 tỷ đồng (năm 2016 là 30.000 tỷ; năm 2017 là 140.000 tỷ đồng; năm 2018 là 28.000 tỷ đồng).

Tìm hiểu thêm https://duanoriggarden.com/