VinaCapital: Từ vụ Ba Huân, nhìn lại sự “đắng ngắt” của ông chủ BV Hoàn Mỹ

Câu chuyên Ba Huân phải cầu cứu lãnh đạo Chính phủ để được “thoát” ra khỏi VinaCaptital cho thấy có một số mối quan hệ có quỹ đầu tư nước ngoài bắt đầu tưởng chừng rất đẹp song kết thúc lại nhuốm màu cay đắng.

Thành lập vào năm 2003, VinaCapital là 1 trong một số quỹ đầu tư chứng khoán danh tiếng ở Việt Nam có tổng số vốn đã rót vào một số doanh nghiệp Việt Nam lên đến 1,8 tỷ USD thông qua hai quỹ chủ yếu là VOF và VNL.

Câu chuyện của Ba Huân và cái kết không ngờ

Ngày 6/8/2018, Công ty cổ phần Ba Huân (1 doanh nghiệp chuyên sản xuất trứng gà sạch và gà thịt) cho biết, Công ty vừa có công văn gửi đến Văn phòng Chính phủ đề nghị được hỗ trợ trong việc chấm dứt hợp tác có quỹ đầu tư VinaCapital sau chưa đầy nửa năm “góp gạo thổi cơm chung”.

Đầu năm 2018, VinaCapital và Công ty Ba Huân ký kết 1 số thoả thuận hợp tác ban đầu bằng bản tiếng Anh. Đến khi đối chiếu có một số điều khoản thoả thuận tiếng Việt, Ba Huân cảm thấy có một số nội dung không đúng có thoả thuận giữa hai bên.

Theo đó, trong bản thoả thuận hợp tác bằng tiếng Anh, VinaCapital đưa ra tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR) cho mình lên đến 22%/năm. VinaCapital còn đưa ra đề nghị nếu Công ty cổ phần Ba Huân không đạt kết quả kinh doanh như quy định sẽ bị phạt hoặc hoàn trả vốn đầu tư kèm lãi suất 22%/năm hoặc phải chuyển giao tối thiểu 51% cổ phần của Công ty cổ phần Ba Huân cho VinaCapital.

Mặc dù chỉ là cổ đông phổ thông nhưng VinaCapital luôn đưa ra đề nghị quyền phủ quyết đối có toàn bộ một số nghị quyết của Hội đồng quản trị và đại hội cổ đông chế định…

Trước một số đòi hỏi có phần vô lý như trên của VinaCapital, phía coogn ty Ba Huân cho biết đã đề nghị chấm dứt hợp tác đầu tư, nhưng quỹ ngoại này lại có động thái gây đình trệ, gặp khó.

Trước một số đòi hỏi vô lý của VinaCapital, Công ty Ba Huân đã đòi chấm dứt hợp tác.

Dự án bị nghi ngại “nuốt” công viên Thống Nhất

Trước đó, tháng 4/2009, dự án thi công Khách sạn SAS Royal nằm liền kề Công viên Thống nhất (Hà Nội) do VinaCapital góp vốn vấp phải sự phản đối của một số chuyên gia và người dân.

Theo phía chủ đầu tư, dự án Khách sạn SAS Hanoi Royal qui định 4 sao, 5 tầng nổi có 376 phòng do liên doanh giữa Tổng doanh nghiệp Du lịch Hà Nội và đối tác SIH Investment Limited, Singapore (liên doanh giữa Vinacapital, Accor và River Nile) thực hiện, tổng vốn đầu tư 40 triệu USD ở 295 Lê Duẩn, Hà Nội, nằm liền kề Công viên Thống Nhất.

Dự án bị dư luận phản ứng gay gắt bởi địa điểm nằm trong khu vực công viên Thống Nhất. Dư luận lo ngại sau khi khách sạn này được thi công sẽ lấn ra một số tổng diện tích còn lại của không gian công cộng hiếm hoi còn sót lại giữa trọng điểm Thủ đô. Sau đó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã có chọn lọc chỉ đạo dừng thi công dự án này.

Câu chuyện Hoàn Mỹ và bài học cho một số doanh nghiệp Việt

Trong số một số thương vụ mà VinaCapital đã thực hiện, thương vụ M&A có Tập đoàn Y khoa Hoàn Mỹ, hệ thống trung tâm y tế tư nhân Thứ nhất của Việt Nam, là 1 bài học kinh điển cho một số doanh nghiệp Việt trước khi mời gọi nhà đầu tư ngoại vào quản trị doanh nghiệp.

Trong cuốn hồi ký “Từ khởi nghiệp đến M&A” của bác sỹ Nguyễn Hữu Tùng, nhà sáng lập hệ thống viện viện Hoàn Mỹ, ông đã có một số chia sẻ về một số trải nghiệm đầy cay đắng sau khi chọn lọc hợp tác có VinaCapital.

Qua đó có thể thấy, một số điều khoản được VinaCapital “gài” vào hợp đồng không khác nhiều câu chuyện xảy ra có Công ty Ba Huân, mọi việc chỉ vỡ lở khi hai bên “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt”.

Theo đó, sau 1 thời gian phát triển quá nóng có 6 trung tâm y tế và 1 phòng khám trải dài từ miền Trung đến miền Nam, năm 2009, trong số một số nhà đầu tư ngoại muốn mua cổ phần của Hoàn Mỹ, ông Nguyễn Hữu Tùng đã chọn lọc VinaCapital. Để cắt giảm rủi ro trong đầu tư vì chưa hiểu y tế tư nhân, VinaCapital đã rủ thêm quỹ DWS Vietnam Fund của Deustche Bank, kết quả là VinaCapital và Deustche Bank đã rót 20 triệu USD để có 44% cổ phần của Hoàn Mỹ sau khi định giá doanh nghiệp “bắt thóp” được về việc nợ nần của Hoàn Mỹ.

Từ 1 người điều hành doanh nghiệp có tính cá nhân, tự quyết và tự chủ, ông Nguyễn Hữu Tùng buộc phải hưởng ứng luật chơi mà một số nhà đầu tư đã vạch sẵn, có nhiều kỹ thuật phức tạp mà mục tiêu cuối cộng là giành phần thắng về họ.

Chỉ có điều, sự có mặt của Deutsche Bank và VinaCapital đã đẩy ông Tùng đến 1 sức ép khác mà chính chính mình ông cũng không ngờ được.

Thông thường, một số nhà đầu tư tài chính có rất nhiều phương thức khác nhau để đầu tư vào 1 doanh nghiệp. Có thể là đầu tư trực tiếp (Private Equity – PE) lên đến 100% hoặc là 50% đồng trái phiếu (Contract Bond – CB) và CP 50%. Với trường hợp của Hoàn Mỹ, họ đã chọn phương án PE 50% và CP 50%.

Tại thời điểm đó, chính mình bác sỹ Nguyễn Hữu Tùng không hiểu được vì sao họ lại chọn lọc bởi thế. Mãi sau này ông mới hiểu rõ bản chất của phương thức đó là gì, nhưng ở tình cảnh đó, ông không có sự chọn lọc nào khác.

Cơ cấu đầu tư ấy đưa đến viễn cảnh là VinaCapital sẽ có chân trong hội đồng quản trị của Hoàn Mỹ, còn Deutsche Bank thì không. Định hướng của VinaCapital sau 3 năm sẽ có hai phương án xảy ra: Thứ nhất, Hoàn Mỹ sẽ IPO hoặc họ sẽ ra khỏi Hoàn Mỹ, và họ đưa ra đề nghị về lợi nhuận rất rõ: năm Thứ nhất 60 tỷ đồng, năm thứ hai 90 tỷ đồng, và năm thứ ba là 150 tỷ đồng.

VinaCapital đề nghị Hoàn Mỹ bằng mọi giá phải đạt được điều đó, nếu không đạt được, một số nhà đầu tư sẽ thoái vốn và Hoàn Mỹ phải hoàn vốn đầu tư lại cho họ, đồng thời phải chịu phạt lãi suất đối có trường hợp của Deutsche Bank và được chuyển đổi thành cổ phiếu đối có trường hợp của VinaCapital, hoặc cả hai nhà đầu tư đều có quyền nhận thêm cổ phiếu.

Nói một sốh khác, nếu mức lợi nhuận của Hoàn Mỹ được định là 60 tỷ đồng cho 1 năm, nhưng nếu chỉ đạt được 40 tỷ đồng thì 20 tỷ đồng “hụt” sẽ được xem là trách nhiệm điều hành của ông Nguyễn Hữu Tùng và nó sẽ được chuyển đổi thành cổ phần mà họ nắm giữ trong doanh nghiệp.

Doanh nhân, bác sỹ Nguyễn Hữu Tùng, người sáng lập hệ thống trung tâm y tế Hoàn Mỹ.

Với một sốh tính toán ràng buộc này, bên mua trong thương vụ M&A luôn nắm lợi thế về mình. Nếu ở lại, họ cũng nắm phần lợi, nếu ra đi, họ cũng nắm phần thắng so có vốn đầu tư ban đầu.

“Nói 1 một sốh dễ hiểu, mặc dù ban đầu có thể họ khác nhau về biện pháp đầu tư, nhưng khi vào Hoàn Mỹ, họ trở thành “cặp đôi xuất sắc” theo qui định bình thông nhau. Nếu VinaCapital thu được lợi nhuận thì Deutsche Bank cũng vậy. Khi tôi tài liệu cho 1 cổ đông, thì đảm bảo cổ đông kia sẽ biết. Và điều này, nếu không có bí kíp sẽ là 1 rủi ro trong bài toán quản trị điều hành đối có bên phân phối trong thương vụ M&A,” bác sỹ Nguyễn Hữu Tùng giải đáp.

Lúc ấy, cũng vì muốn có nhà đầu tư nên ông Nguyễn Hữu Tùng đã không nhờ luật sư giải đáp để có thể có một số thỏa thuận có lợi cho mình. Áp lực càng tăng khi một số nhà đầu tư đề nghị ông phải tìm 1 tổ chức chuyên nghiệp để điều hành tập đoàn, nhà quản trị tài chính (CFO), tổng giám đốc (CEO) mới để thực hiện một số nghị quyết của hội đồng quản trị. Họ đề nghị ông phải thuê CEO và nhóm giải đáp có gói kinh phí lên đến 20 tỷ đồng/năm.

Công việc tìm kiếm CEO kéo dài 6 tháng mới có kết quả, một số luật chơi được trưng ra chỉ có lợi cho nhà đầu tư. Chẳng hạn, trong thời gian đã được thống nhất, phải tìm ra CEO, nếu không tìm ra, bác sỹ Tùng có tư một sốh là nhà sáng lập, phải chịu 1 khoản phạt lên đến hàng triệu USD cho sự chậm trễ này.

Cuối cộng, bác sỹ Nguyễn Hữu Tùng cũng đã rút ra 1 nhận định xác đáng: “Mục tiêu của nhà đầu tư là họ tái cơ cấu tài chính, sau đó họ tìm nhà quản lý để hướng đến mục tiêu doanh thu mà họ định ra nhằm tăng giá trị của Hoàn Mỹ lên gấp nhiều lần. Sau đó, họ sẽ phân phối cổ phần có giá cao cho 1 đối tác khác để thu lợi nhuận.

Trong khi ông chỉ nghĩ dễ làm rằng họ đầu tư vào Hoàn Mỹ để lời cộng hưởng, lỗ cộng chịu, nhưng thực ở lại không phải bởi thế.

Sau khi VinaCapital và Deutsche Bank thoái vốn, Fortis tiếp quản Hoàn Mỹ.

Ông Nguyễn Hữu Tùng đã phải tìm 1 đối tác khác thay thế cho VinaCapital và Deutsche Bank. Không ngờ, đó cũng chính là chờ mong của hai đối tác và toàn bộ đã thống nhất “ra giá” để phân phối Hoàn Mỹ 1 lần nữa.

Hai nhà đầu tư đã định giá Hoàn Mỹ 120 triệu USD, sau 1 năm rưỡi họ bước chân vào tập đoàn, đó là mức giá rất cao so có giá ban đầu là 45 triệu USD. Lúc này, toàn bộ cộng đồng lòng đi tìm cho Hoàn Mỹ 1 đối tác chiến lược.

Trong quá trình đàm phán, Fortis là đối tác trả giá cao nhất cho Hoàn Mỹ, 100 triệu USD, và 3 bên VinaCapital, Deutsche Bank và nhà sáng lập Nguyễn Hữu Tùng đã rời khỏi Hoàn Mỹ theo một sốh như thế.

Sau thương vụ phân phối cổ phần cho Fortis, ông không khỏi bùi ngùi: “Sau khi ký hợp đồng có Fortis, tôi có cảm giác như mình vừa gả đứa con của mình vào 1 nhà khác. Tôi không còn được chăm sóc, nuôi nấng nó nữa, mà chỉ có thể làm 1 nhà giải đáp, giống như 1 “thái thượng hoàng” mà thôi”.

Tìm hiểu thêm https://duanoriggarden.com/