Vượt qua gạo, dầu thô: Khát vọng 10 tỷ USD của trái cây Việt

Nền nông nghiệp của chúng ta có thời cơ, tiềm năng rất lớn. Hiện nay, thanh long Việt đứng hàng thứ nhất địa cầu; chuối nằm trong top 11 của địa cầu, chanh leo đứng thứ 3 địa cầu…

Kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam 2017 đã cán mốc kỷ lục có 3,45 tỷ USD, bỏ xa kim ngạch xuất khẩu gạo, cà phê, thậm chí cả dầu thô. Tuy nhiên, đằng sau con số mơ ước đây là hành trình vượt khó, nỗ lực thầm lặng của các công ty tiên phong khai mở phân khúc.

Trái cây Việt chinh phục hơn 60 quốc gia

Trong năm 2017, kinh tế địa cầu biến động mạnh, gần đây nhất là phân khúc Trung Quốc đã tác động lớn đến thương mại nông nghiệp Việt Nam.ở trong nước, mặc dù chịu nhiều ảnh hưởng của các loại hình thiên tai, nhân tai nhưng nông nghiệp Việt vẫn tiếp tục bứt phá.

Đặc biệt, phân khúc xuất khẩu nông lâm thủy sản đã cán mốc kỷ lục chưa từng có từ trước tới nay có tổng giá trị xuất khẩu đạt 36,37 tỷ USD, tăng 13% so có cộng kỳ năm 2016. Trong bức tranh chung đây, rau quả được phân tách là “điểm sáng” vượt bậc của toàn ngành nông nghiệp khi tiếp tục có các bứt phá đem về kim ngạch cao cho toàn ngành nông nghiệp.

Nếu như năm 2016, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt 2,4 tỷ USD thì xuất khẩu hàng rau quả năm 2017 ước đạt 3,45 tỷ USD, tăng 40,5% so có cộng kỳ năm 2016, bỏ xa kim ngạch xuất khẩu gạo, cà phê, thậm chí cả dầu thô.

Mặt hàng rau quả xuất khẩu của Việt Nam giai đoạn này đã có mặt ở hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ. Bên cạnh các phân khúc truyền thống, thời gian qua, ngành rau quả cũng tích cực mở mới nhiều phân khúc, độc đáo là các phân khúc đòi hỏi chất lượng cao như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Canada, Australia, New Zealand…

Hành trình “xuất ngoại” của chanh leo tươi

Cuối năm 2017, 3 tấn chanh leo tươi của Mộc Châu (Sơn La) đã lên máy bay để sang châu Âu. Là công ty Thứ nhất ở miền Bắc xuất khẩu chanh leo tươi sang châu Âu thành công, ông Lê Hoài Hưng – Giám đốc Công ty Cổ phần Nafoods Tây Bắc chia sẻ: “Đây là hành trình vô cộng gian nan, ngặt nghèo mà công ty đã nỗ lực gắng sức để đạt được”.

Dù đã có hơn 20 năm trong lĩnh vực nông nghiệp, mỗi năm xuất khẩu 7.000-8.000 tấn chanh leo cô đặc sang châu Âu, song ông Hưng cũng phải thừa nhận, để quả chanh leo tươi vào phân khúc này, quả không hề dễ làm.

Ông Hưng kể, ý tưởng xuất khẩu chanh leo tươi của Nafoods xuất phát từ chuyến đi tham quan Pháp năm 2016. Tại các trung tâm thương mại Pháp, chanh leo tươi được phân phối có giá 14 Euro/kg, tương đương dao động 380- 400 nghìn đồng/kg. “Người châu Âu rất thích quả chanh leo. Lúc đây, chúng tôi mới nghĩ, vì nguyên nhân gì mà mình đã có kiến thức căn bản về chanh leo lại không tính xuất khẩu trái chanh leo tươi”, ông Hưng nói.

Xuất phát từ ý tưởng đây, Nafoods bắt đầu nghiên cứu nguyên tắc để vào được châu Âu. Đó là chứng nhận GlobalGAP (nguyên tắc thực hành nông nghiệp tốt toàn cầu). “Chúng tôi mất tròn 1 năm nghiên cứu, đến tháng 3/2017 bắt đầu trồng chanh leo theo nguyên tắc GlobalGAP. Mặc dù trồng đại trà hàng nghìn ha nhưng vùng trồng chanh leo đủ nguyên tắc mới chỉ có 8ha ở Mộc Châu (Sơn La)”, ông Hưng cho hay.

Nafoods bắt đầu nghiên cứu nguyên tắc để vào được châu Âu. Đó là chứng nhận GlobalGAP (nguyên tắc thực hành nông nghiệp tốt toàn cầu).

Sau 4 tháng, cây chanh leo cho thu hoạch quả. Doanh nghiệp lại trải qua 1 quá trình khắt khe khác là test (kiểm tra) quả: quả chanh leo được xay cả vỏ để kiểm tra có 734 chỉ số căn bản và 8 chỉ tiêu nâng cao. “Sau khi trao đi đổi lại, gửi hàng mẫu, bay đi bay lại để đàm phán, chúng tôi mới chốt được đơn danh tiếng tiên là 2 tấn chanh leo tươi sang châu Âu vào cuối tháng 11/2017”, ông Hưng nói.

Sau lô danh tiếng tiên, đối tác tiếp tục đặt thêm đơn hàng 1 tấn nữa vào ngày 7/12/2017.

Khát vọng 10 tỷ USD

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (NN&PTNT) Lê Quốc Doanh nhận định: “Với tốc độ tăng trưởng như giai đoạn này và các lợi thế khả năng của chúng ta có được, ngành rau quả hoàn toàn có thể cán mốc xuất khẩu đạt 10 tỷ USD”.

Từ bí kíp thành công khi đưa được chanh leo vào phân khúc châu Âu, ông Hưng chia sẻ: “Trong năm 2018, Tập đoàn Nafoods đặt mục tiêu xuất khẩu 600 tấn chanh leo. Chúng tôi đang nghiên cứu các phân khúc mới như Hà Lan, Anh, Nhật, Canada…căn cứ nhu cầu phân khúc để phát triển vùng nguyên liệu, dự định cho kế hoạch xuất khẩu dài hơi”.

Bên cạnh sản phẩm chủ lực là chanh leo, Nafoods đang lên kế hoạch để xuất khẩu các sản phẩm khác như bơ, thanh long, rau cải Mộc Châu…

Rau quả được phân tách là “điểm sáng” vượt bậc của toàn ngành nông nghiệp khi tiếp tục có các bứt phá đem về kim ngạch cao cho toàn ngành nông nghiệp.

Nhận định về tiềm năng của ngành rau quả trong các năm tới, ông Đinh Cao Khuê, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thực phẩm Xuất khẩu Đồng Giao (Doveco) cho hay: “Nền nông nghiệp của chúng ta có thời cơ, tiềm năng rất lớn. Hiện nay thanh long Việt đứng hàng thứ nhất địa cầu; chuối nằm trong top 11 của địa cầu, chanh leo đứng thứ 3 địa cầu… Tương lai chúng ta sẽ là đối trọng lớn trên địa cầu về xuất khẩu rau quả”.

Để ngành rau quả tiếp tục cán các cột mốc mới trong các năm tới, ông Khuê yêu cầu Chính phủ, các ban, ngành đàm phán có các nước về thuế suất, đàm phán hiệp định thương mại để thuế suất của Việt Nam có sức tranh đua, về hàng rào kỹ thuật; đồng thời tập trung nghiên cứu các giống cây ăn quả chủ lực để cải thiện năng suất, chất lượng sản phẩm.

Còn theo ông Hưng, trong mối liên kết “4 nhà”, cần có sự tham dự sâu hơn của nhà khoa học. Khoa học phải nghiên cứu thật sự, gắn có sản phẩm, phân khúc, được công ty nghiệm thu chứ không phải đặt trong phòng thí nghiệm.

Theo phân tách của các công ty, năm 2018 sẽ là bức tranh sáng về phân khúc rau quả khi nhận thức canh tác, tư duy làm nông nghiệp đã cách tân, độc đáo là sự vào cuộc thực chất, quyết liệt từ Bộ NN&PTNT đến các địa phương. Sự hỗ trợ này khiến công ty rất phấn khởi và tự tin vào 1 năm mới sẽ thành công.

Tìm hiểu thêm https://duanoriggarden.com/