Xử lý pháp nhân thương mại phạm tội và điều còn để ngỏ

Ví dụ như trong trường hợp pháp nhân bị đình chỉ làm việc có thời hạn hoặc đình chỉ làm việc lâu dài thì ích lợi của người lao động, của chủ nợ, một số đối tác đang có hợp đồng hợp tác, kinh doanh có pháp nhân này sẽ được giải quyết như thế nào?

Ở Việt Nam, từ lâu trách nhiệm pháp lý của pháp nhân đã được quy định trong lĩnh vực pháp luật dân sự, kinh tế và hành chính. Tuy nhiên trong lĩnh vực hình sự, BLHS một số năm 1985 và 1999 đều chưa quy định TNHS của pháp nhân.

Hình ảnh cá chết ở vùng biển miền Trung

Từ ngày 01/01/2018, Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 (BLHS 2015) mới sẽ chính thức có hiệu lực. Đây là lần Thứ nhất một số quy định về “Pháp nhân thương mại phạm tội” được ứng dụng.

Theo quy định này, rất nhiều hành vi vi phạm phổ biến trước đây như việc trốn thuế, vi phạm môi trường, sa thải lao động trái pháp luật, không đâyng bảo hiểm xã hội, kinh doanh đa cấp… công ty (DN) sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự.

Bên cạnh đây, một số nhà điều hành có thể phải liên đới chịu trách nhiệm về các sai phạm từ DN của mình gây ra. Về điều này, luật sư Trần Quốc Toản – Phó VPLS Trương Anh Tú – Đoàn LS TP Hà Nội nhận định: “Việc quy định TNHS của pháp nhân trong BLHS 2015 là cần thiết trong nền kinh tế phân khúc của nước ta giai đoạn này. Hiện nay, có không ít một số tổ chức kinh tế – pháp nhân thương mại, vì chạy theo lợi nhuận cục bộ đã có sự thông đồng thực hiện nhiều hành vi trái pháp luật có tính chất tội phạm.

Đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế như trốn thuế, kinh doanh trái phép, đầu cơ, buôn lậu hoặc vì lợi ích cục bộ đã không thực hiện một số giải pháp mà pháp luật đòi hỏi để bảo vệ môi trường, gây hậu quả nghiêm trọng. Việc núp bóng dưới danh nghĩa pháp nhân để phạm tội càng ngày càng tăng, tính chất nguy hiểm càng ngày càng cao.

Các hành vi vi phạm pháp luật có tính chất tội phạm do pháp nhân thương mại thực hiện trong thời gian qua diễn ra càng ngày càng tăng, gây thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế – xã hội và cuộc sống của người dân, đòi hỏi cần phải có giải pháp mạnh để phòng ngừa và đấu tranh.

Ví dụ điển hình có thể nhắc đến là vụ việc Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh-FHS xả thải khiến hải sản chết vô vàn gây bất bình dư luận”.

Ngoài ra, luật sư Trần Quốc Toản cũng nhận định: “Theo quy định ở Điều 76 BLHS 2015 (sửa đổi 2017), pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự đối có 33 tội danh chủ yếu liên quan đến quản lý kinh tế, phân khúc tài chính, bảo hiểm và môi trường.

Quy định mới của BLHS không hề gây ra các gặp khó cho một số DN như nhiều cá nhân, tổ chức e ngại. Ngược lại, khi TNHS của pháp nhân được đặt ra sẽ tạo ra các thời cơ và thách thức cho một số DN: một số pháp nhân thương mại sẽ buộc phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật nếu không muốn bị truy tố, tố cáo dẫn đến bị xử lý hình sự.

Những pháp nhân thương mại có hành vi cố tình vi phạm BLHS sẽ “tự mình đào thải mình”. Điều này cũng khắc phục được thực tiễn ứng dụng pháp luật thời gian qua bởi cơ chế xử phạt VPHC và BTTH ứng dụng đối có pháp nhân thương mại trước đây tỏ ra bất cập, không đủ sức răn đe; nhiều pháp nhân sẵn sàng chịu phạt để tiếp tục vi phạm, làm giảm hiệu lực của công tác quản lý Nhà nước.

Bên cạnh các quy định có tính răn đe, để đảm bảo ích lợi cho pháp nhân thương mại BLHS 2015 đã quy định tiêu chuẩn xử lý đối có pháp nhân thương mại có hành vi vi phạm là “Khoan hồng đối có pháp nhân thương mại tích cực hợp tác có cơ quan có trách nhiệm trong việc phát hiện tội phạm hoặc trong quá trình giải quyết vụ án, tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại gây ra, chủ động ngăn chặn hoặc khắc phục hậu quả xảy ra” (Điểm d, Khoản 2, Điều 3 BLHS 2015 sửa đổi 2017).

Tuy nhiên, quy định TNHS của pháp nhân là chế định hoàn toàn mới, chưa có tiền lệ nên đảm bảo trong quy định của pháp luật, cũng như việc thực thi trên thực ở sẽ chẳng thể tránh khỏi các thiếu sót, hạn chế và vướng mắc nhất định.

Ví dụ như trong trường hợp pháp nhân bị đình chỉ làm việc có thời hạn hoặc đình chỉ làm việc lâu dài thì ích lợi của người lao động, của chủ nợ, một số đối tác đang có hợp đồng hợp tác, kinh doanh có pháp nhân này sẽ được giải quyết như thế nào?

Những vấn đề này BLHS 2015 chưa chuẩn bị đến. Điều này cần tiếp tục nghiên cứu kỹ, đã đi vào hoạt động để có các văn bản giải đáp thi hành BLHS mới, có các bước tiến hành thận trọng, thích hợp.

Tìm hiểu thêm https://duanoriggarden.com/